مطالب
ریختن غذای داغ در ظروف یکبار مصرف
- توضیحات
ریختن غذای داغ در ظرف پلاستیکی، بهویژه ظروف یکبار مصرف، رفتاری رایج در بوفهها، مراسمها و حتی منازل است. این کار در نگاه اول ساده و بیدردسر به نظر میرسد، اما شواهد علمی نشان میدهد که تماس مواد غذایی داغ با پلاستیک میتواند باعث آزاد شدن ترکیبات شیمیایی مضر و انتقال آنها به غذا شود؛ موضوعی که در بلندمدت سلامت انسان را تهدید میکند.
راهنمای مطالعه
چرا ظروف پلاستیکی در تماس با غذای داغ خطرناک میشوند؟
ظروف پلاستیکی از پلیمرها و مواد افزودنی مختلف ساخته میشوند. زمانی که این ظروف در معرض حرارت بالا قرار میگیرند، ساختار شیمیایی آنها ناپایدار شده و برخی ترکیبات شیمیایی میتوانند از دیواره ظرف جدا شده و وارد غذا شوند. این پدیده که به آن «نشت مواد شیمیایی» گفته میشود، با افزایش دما شدت بیشتری پیدا میکند و احتمال انتقال مواد مضر به غذا را افزایش میدهد.
چه مواد شیمیایی مضری از ظروف پلاستیکی وارد غذای داغ میشوند؟
- بیسفنولها (BPA و مشتقات آن): بیسفنول A و ترکیبات مشابه آن از شناختهشدهترین مواد شیمیایی موجود در برخی پلاستیکها هستند که میتوانند نقش مختلکننده هورمونی داشته باشند و بر سیستم غدد درونریز بدن اثر بگذارند.
- فتالاتها: فتالاتها برای افزایش انعطافپذیری پلاستیک استفاده میشوند. این مواد در صورت آزاد شدن میتوانند با اختلالات هورمونی، مشکلات باروری و آسیب به سیستم رشد در ارتباط باشند.
- استایرن: در ظروف پلیاستایرن (کد بازیافت 6)، استایرن در تماس با غذای داغ ممکن است آزاد شود. این ماده بهعنوان ترکیبی با احتمال سرطانزایی شناخته میشود.
- میکروپلاستیکها: حرارت بالا میتواند موجب آزاد شدن ذرات بسیار ریز پلاستیکی شود. این ذرات پس از ورود به بدن ممکن است در بافتها تجمع پیدا کرده و اثرات بلندمدت نامطلوبی داشته باشند.
مضرات غذای داغ در ظروف پلاستیکی برای بدن
استفاده از ظروف پلاستیکی برای غذای داغ ممکن است خطرات احتمالی زیر را به همراه داشته باشد:
- افزایش احتمال ابتلا به برخی سرطانها در اثر تماس طولانیمدت با مواد شیمیایی آزادشده
- بروز اختلالات هورمونی بهویژه در اثر بیسفنولها و فتالاتها
- افزایش ریسک مشکلات قلبی و متابولیکی طبق برخی مطالعات جدید
- تغییر طعم، بو و کیفیت غذا به دلیل واکنش حرارت با پلاستیک
در چه شرایطی نباید از ظروف پلاستیکی برای غذای داغ استفاده کرد؟
- برای غذاها و نوشیدنیهای بسیار داغ (بیش از حدود ۶۵ تا ۷۰ درجه سانتیگراد)
- در ظروف یکبار مصرف شفاف و نازک
- در پلاستیکهایی با کد بازیافت 3، 6 و 7
- در ظروف پلاستیکی که دچار خراش، تغییر رنگ یا کهنگی شدهاند
بهترین جایگزینهای ایمن برای نگهداری غذای داغ
برای کاهش خطرات، توصیه میشود از گزینههای ایمنتر بهجای ظروف پلاستیکی استفاده شود:
- ظروف شیشهای که در برابر حرارت پایدار هستند
- ظروف استیل یا فولاد ضدزنگ برای نگهداری و حمل غذای داغ
- ظروف چینی و سرامیکی برای سرو غذا
این گزینهها فاقد نشت مواد شیمیایی در دماهای بالا بوده و برای سلامت انسان ایمنتر هستند.
ظروف یکبار مصرف مناسب غذای داغ
همه ظروف یکبار مصرف برای نگهداری یا سرو غذای داغ مناسب نیستند، اما برخی از آنها بهطور خاص برای تحمل حرارت بالا طراحی شدهاند و در صورت استفاده صحیح، ایمنتر هستند. این ظروف معمولاً از موادی ساخته میشوند که در برابر دمای بالا پایدارتر بوده و احتمال آزاد شدن مواد شیمیایی مضر در آنها کمتر است. انتخاب نوع مناسب ظرف یکبار مصرف برای غذای داغ، نقش مهمی در حفظ سلامت مصرفکننده و کیفیت غذا دارد. از جمله این ظروف می توان به لیست زیر اشاره کرد:
-
ظروف پلیپروپیلن (PP) با کد بازیافت 5 که مقاومت حرارتی بالاتری دارند
-
ظروف یکبار مصرف فومی استاندارد مخصوص غذای گرم
-
ظروف یکبار مصرف کاغذی چندلایه با پوشش بهداشتی مقاوم در برابر حرارت
-
ظروف آلومینیومی یکبار مصرف که برای غذاهای بسیار داغ مناسب هستند
در صورت استفاده از این ظروف نیز توصیه میشود غذا در دمای بسیار بالا و برای مدت طولانی در آنها نگهداری نشود و حتماً از وجود نشان استاندارد و کاربرد «مناسب غذای گرم» روی بستهبندی اطمینان حاصل شود.
سوالات متداول ریختن غذای داغ در ظروف یکبار مصرف
آیا استفاده از ظروف یکبار مصرف برای غذای نذری خطرناک است؟
در صورتی که غذا داغ باشد و ظرف از پلاستیک نامناسب تهیه شده باشد، احتمال انتقال مواد شیمیایی به غذا وجود دارد و بهتر است از ظروف ایمنتر استفاده شود.
آیا ظروفی که با عنوان BPA-Free عرضه میشوند کاملاً بیخطر هستند؟
خیر. BPA-Free بودن به معنی نبود کامل خطر نیست، زیرا ممکن است از ترکیبات جایگزین استفاده شده باشد که اثرات آنها هنوز بهطور کامل مشخص نشده است.
کدام نوع ظروف یکبار مصرف شفاف برای غذای داغ مناسبتر هستند؟
تنها ظروفی که از پلیپروپیلن (PP) و دارای نشان «مناسب غذای گرم» یا «Microwave Safe» هستند، مقاومت بیشتری در برابر حرارت دارند. سایر ظروف شفاف معمولاً برای غذای سرد یا ولرم طراحی شدهاند.
آیا بخار کردن غذا داخل ظرف پلاستیکی نشانه خطر است؟
بله. ایجاد بخار داخل ظرف پلاستیکی میتواند نشانه افزایش دما و شروع ناپایداری ساختار پلاستیک باشد که احتمال آزاد شدن مواد شیمیایی را بالا میبرد.